گدازه های بالشی افیولیتی فرومد در باختر سبزوار و حاشیه شمالی خرد قاره ایران مرکزی رخنمون دارند. این گدازه ها دربردارنده سنگ آهک های پلاژیک با ریزفسیل های کرتاسه بالایی هستند و در دو گروه سنی تورونین پسین-سانتونین و کنیاسین-کامپانین پسین دسته بندی می شوند. گدازه های بالشی بازالتی به شکل های لوله ای و غده ای هستند و از بیرون به درون هر بالش شامل بخش های حاشیه ای خارجی (ویتروفیری)، میانی (واریولیتی) و درونی (اینترگرانولار) است. هر بخش دارای بافت خاص خود و مجموعه کانیایی از الیوین ± پلاژیوکلاز ± کلینوپیروکسن است. تشکیل بلورهای اسکلتی به ویژه الیوین و به مقدار کمتر پلاژیوکلاز در بخش میانی، نشان از سرعت زیاد هسته بندی در این کانی ها دارد. سرشت ماگمایی گدازه های تورونین پسین-سانتونین توله ایتی و گدازه های کنیاسین-کامپانین پسین توله ایتی-کالک آلکالن است. اگر چه غنی شدگی عناصر LILE، تهی شدگی نسبی از عناصر HFSE، غنی شدگی متفاوت عناصر LREE و روند تغییرات خطی عناصر HREE، نشان از شکل گیری گدازه های بالشی در محیط وابسته به کمان و از منشأ گوشته ای ناهمگن با درجات متفاوتی از ذوب بخشی دارد، اما کاهش نسبت های Th/Yb، La/Nb، Ce/Nb و Ce/Th نشانگر گرایش آنها به محیط های حدواسط میان IAB و MORB است. بر خلاف گدازه های تورونین پسین-سانتونین، افزایش نسبت هایLa/Yb و Nb/Yb در گدازه های کنیاسین-کامپانین پسین نشانگر باروری گوشته و کاهش نسبت Nb/Ta و افزایش نسبی Th بیانگر دخالت مذاب حاصل از ذوب بخشی صفحه فرورونده در زایش این گدازه هاست. ژرفای به دست آمده برای محل ذوب سنگ منشأ گدازه های بالشی منطقه میان 40 تا 70 کیلومتر برآورد می شود که بیانگر ذوب بخشی در محدوده پهنه لرزولیت اسپینل دار است. به نظر می رسد تشکیل گدازه های بالشی افیولیتی فرومد در یک حوضه حاشیه ای متمایل به پشت کمان مربوط به پهنه فرافرورانشی رخ داده است.

منشور افزایشی مکران در جنوب شرق ایران مشتمل بر زون های کششی مزوزوئیک از آمیزه های افیولیتی و افیولیت های بزرگ دست نخورده، بقایایی از پوسته اقیانوسی نئوتتیس را که به زیر اوراسیا فرورانش کرده است، نشان می دهد. به سمت شمال منشور افزایشی مکران، گودال جازموریان قرار گرفته که یک حوضه پشت قوسی مرتبط با فرورانش است. مجموعه گنج، یکی از مجموعه های افیولیتی مکران داخلی است که در طرف غرب منشور افزایشی مکران و گودال جازموریان قرار گرفته، به وسیله سیستم گسلی جیرفت در غرب محدود می شود. مجموعه گنج با سن کرتاسه فوقانی شامل گدازه های جریانی، گدازه های بالشی، سنگ های نفوذی اسیدی و سنگ های رسوبی است که توسط دایک هایی با روند شمال غرب-جنوب شرق قطع شده اند. این مجموعه شباهتی به یک توالی شاخص افیولیتی ندارد؛ زیرا فاقد سنگ های پلوتونیک مافیک و اولترامافیک پوسته ای و گوشته ای است. گدازه های بالشی مجموعه گنج، عمدتا ترکیب الیوین بازالتی داشته، از لحاظ شکل به دو صورت غده ای و لوله ای و در اندازه های عادی و غول پیکر با سطوح دارای شکستگی های قشر نانی هستند. از لحاظ پتروگرافی این گدازه ها سه زون بافتی شیشه ای خارجی (زون 1)، حد واسط (زون 2) و تمام بلورین داخلی (زون 3) را نشان می دهند. هر زون به وسیله تفاوت های تجمعی الیوین و پلایوکلاز که بافت های مختلفی را توسعه داده اند، قابل تشخیص هستند. بازالت های بالشی مجموعه گنج دارای بافت های وریولیتیک، پورفیریتیک، پورفیریتیک با خمیره میکرولیتی، اینترسرتال، اینترگرانولار و آمیگدالوئیدال هستند. کانی شناسی آن ها مشتمل بر پلاژیوکلاز±الیوین±پیروکسن+کانی کدر است. سطح بیرونی و شیشه ای پیلولاواها عمدتا شامل یک یا ندرتا چند پوسته است. پوسته ها شامل سه لایه بوده که این سه لایه از سمت حاشیه به طرف داخل عبارتند از: (1) سیدروملان، (2) تاکیلیت سیاه، و (3) تاکیلیت با حفرات کشیده.

مجموعه کرتاسه فوقانی گنج یکی از مجموعه های کمربند افیولیتی جازموریان، در غرب گودال جازموریان قرار گرفته و از مجموعه افیولیتی کهنوج بوسیله سیستم گسلی شمالی- جنوبی جیرفت جدا میگردد. این مجموعه شامل گدازه های جریانی، گدازه های بالشی، سنگهای نفوذی اسیدی و رسوبی میباشد که به وسیله دایکهایی با روند شمال غرب- جنوب شرق مورد هجوم قرار گرفته اند. این مجموعه بعلت عدم حضور سنگهای نفوذی بخشهای پوسته ای و گوشته ای، مشابه یک توالی شاخص افیولیتی نیست. گدازه های بازالتی بالشی به صورت توده هایی به شکل غده ای تا لوله ای در اندازه های نرمال و مگا با سطوح دارای شکستگیهای قشر نانی یافت میشوند. آنها از سمت سطح به طرف داخل سه زون بافتی، شیشه ای؛ شیشه ای و بلورین؛ و تمام بلورین نشان میدهند. هر زون توسط بافتهای متفاوت و تجمع گوناگونی از بلاژیوکلاز±الیوین±پیروکسن+اپاک مشخص میگردند. سطح بیرونی شیشه ای بالشیها عمدتا شامل یک یا ندرتا چند پوسته میباشد: سیدروملان؛ تاکیلیت سیاه؛ و تاکیلیت با حفرات کشیده. بر اساس دیاگرامهای Nb/Y مقابل Zr/TiO2 و SiO2 مقابل  Nb/Yگدازه های بالشی مجموعه گنج بترتیب در محدوده بازالت و ساب- آلکالین ترسیم میگردند. پایین بودن نسبی نسبتهای عناصر فرعی غیرمتحرک از دیگر شواهد طبیعت تولئیتی آنها میباشد. فقدان آنومالی مشخص Eu در الگوی نرمالیز شده عناصر نادر خاکی، مبین تفریق کم اهمیت پلاژیوکلاز و یا شرایط اکسیدان ماگماست. آنها شبیه به بازالتهای تحولی که مابین MORB غنی شده و OIB قرار میگیرد و بعضی BABB هستند. اگر چه غنی شدگی عناصر ناسازگار؛ تهی شدگی Nb و نسبتهای پایین (0.94-1.81) La/Nb از مشخصه BABB است. آنها حاصل از 15 تا 30 درصد ذوب بخشی پلاژیوکلاز لرزولیت می باشند، که از طریق تفریق کنترل شده الیوین، اسپینل و کلینوپیروکسن تشکیل شده اند. (اصل مقاله به صورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است)

گدازه های بالشی، یکی از واحد های سنگی مهم افیولیت نایین را تشکیل می دهند. کانی های تشکیل دهنده گدازه های بالشی افیولیت نائین عبارتند از الیوین کلریتی شده، پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن (اوژیت)، اسپینل کروم دار، مگنتیت، آمفیبول، کلریت، پومپلئیت، اپیدوت، پرهنیت، و کلسیت. نتایج آنالیز شیمیایی سنگ کل این واحدها و نیز بررسی ترکیب کلینوپیروکسنها و اسپینل های کروم دار موجود در گدازه های بالشی، حاکی از شباهت این سنگها به بازالتهای پشته های میان اقیانوسی است. این گدازه ها با ترکیب بازالت تا آندزیت، از ذوب بخشی با دمای بالای یک لرزولیت تهی شده گوشته شکل گرفته اند. بررسی های صحرایی و سنگ شناختی، مطالعه شیمی کانی ها و ژئوشیمی  سنگ کل، نشان از تبدیل این سنگها به اسپیلیت در اثر دگرگونی کف اقیانوس دارد. دماسنجی کلینوپیروکسنها نشان می دهد که این کانی ها در دمایی در حدود 1058 تا 1170 درجه سانتیگراد تشکیل شده اند.

در جنوب شرق انارک (استان اصفهان) در امتداد گسل ترکمنی- اوردیب، استوک ها (پلاگ) و گدازه های بالشی لمپروفیری دیده می شوند. کانی های تشکیل دهنده این سنگ ها آمفیبول (کرسوتیت)، پلاژیوکلاز (الیگوکلاز و آلبیت)، فلدسپات پتاسیم (سانیدین)، اسپینل های کروم و تیتان دار، ایلمنیت، آپاتیت و مقادیر کمتری مگنتیت، کلریت، پومپلئیت، اپیدوت، اسفن، لوکوکسن و کلسیت می باشند. بافت های موجود در گدازه های بالشی شامل میکرولیتی و واریولیتیک، و بافت های موجود در استوک ها اینترسرتال و پورفیری است. حفره های موجود در گدازه های بالشی نیز توسط کلسیت پرشده است. مقدار SiO2 این سنگ ها از 40 تا 52 درصد بوده و از نظر عناصر آلکالی، TiO2 و عناصر نادرخاکی سبک بسیار غنی هستند. در تقسیم بندی لمپروفیرها این سنگ ها جزو لمپروفیرهای آلکالن بوده و در محیط تکتونیکی درون صفحه قاره ای پدید آمده اند.

افیولیت های نایین و عشین در شمال شرقی استان اصفهان و در غرب خرده قاره شرق - ایران مرکزی قرار گرفته اند. گدازه های بالشی از مهمترین واحدهای تشکیل دهنده آنها با سن کرتاسه هستند. درجه ذوب بخشی کمتر پریدوتیت های گوشته در افیولیت عشین و مذاب حاصل از ذوب کلینوپیروکسن آنها موجب بازیک تر و غنی تر شدن گدازه های بالشی عشین و درجه ذوببخشی بالاتر و ذوب نامتجانس ارتوپیروکسن و در نتیجه افزوده شدن سیلیس به مذاب در حال صعود موجب تشکیل مذابهای اسیدی تر (آندزیت تا بازالت آندزیتی) و تهی شده تر (از نظر عناصر کمیاب) در افیولیت نایین شده است. میزان REE نمونه های سنگ کل نایین بیشترین شباهت شیمیایی را با نمونه های IAT دارند اما نمونه های عشین ترکیب MORB را نشان می دهند. با توجه به شواهد پتروگرافی، مقدار کم نسبت Eu/Eu* در فنوکریستال های کلینوپیروکسن عشین و مقادیر محاسبه شده Kd کلینوپیروکسن و غنی شدگی عناصر نادر خاکی سنگین در ترکیب مذاب در حال تعادل با کلینوپیروکسن (به ویژه در منطقه عشین)، تبلور پلاژیوکلاز نسبت به کلینوپیروکسن در منطقه عشین نسبت به نایین تقدم و شدت بالاتری داشته و در نتیجه، مذاب در حال تعادل با کلینوپیروکسن در عشین ماهیتی شبیه ترکیب MORB و در نایین شبیه به IAT نشان می دهد. بنابراین، علی رغم مجاورت این دو مجموعه افیولیتی و برخی شباهت های صحرایی و پتروگرافی، گدازه های بالشی این دو مجموعه افیولیتی هم از لحاظ ترکیب مذاب اولیه و هم از نظر فرآیندهای تفریق و محیط تشکیل با هم متفاوت هستند.

گدازه های بالشی و دایک های دیابازی کرتاسه پایینی در چندین نقطه از شمال حاجی آباد رخنمون دارند که جزو ایران مرکزی است. بهترین رخنمون این سنگ ها در کوه دم کلاغ دیده می شود. در بررسی های صحرایی به خوبی مشخص است که دایک های دیابازی به گدازه های بالشی ختم شده و فاصله بین گدازه های بالشی توسط رسوبات پر شده است. تمام مجموعه را چرت ها و سنگ آهک های تشکیلات بیابانک با سن کرتاسه پایینی پوشانده اند. کانی های تشکیل دهنده گدازه های بالشی و دایک های دیابازی فوق، پلاژیوکلاز (لابرادوریت تا آلبیت)، کلینوپیروکسن (دیوپسید)، الیوین، کلریت، ایلمنیت، ترمولیت- اکتینولیت، اپیدوت، پرهنیت، سریسیت، کلسیت، کلریت، پیریت و مگنتیت است. مطالعه شیمی کلینوپیروکسن ها بیانگر ماگمای والد با آب کم، TiO2 بالا و فوگاسیته اکسیژن بالا است. بر اساس شیمی سنگ کل، ماگمای اولیه گدازه های بالشی دارای ترکیب آلکالن و ماگمای اولیه دایک های دیابازی دارای ترکیب تولئیت است. دماسنجی و فشارسنجی کلینوپیروکسن ها دمای تشکیل 750 تا 850 درجه سانتیگراد و فشار 13 تا 16 کیلوبار را نشان می دهد. ترمومتری کلریت ها دمای 190 تا 240 درجه سانتیگراد را نشان می دهد که بیانگر رخداد دگرگونی کف اقیانوس گدازه های بالشی در رخساره پرهنیت- پومپلئیت است. بررسی ها نشان می دهد که در این منطقه در زمان کرتاسه پایینی، یک سیستم کافت نارس ایجاد شده است. این بررسی نشان می دهد که کافتی شدن مرتبط با بازشدگی نئوتتیس، فقط مختص زمین درز زاگرس و اطراف خرده قاره شرق ایران مرکزی نیست.